Tranh chấp đất đai thừa kế

tranh chấp đất đai thừa kế

Tranh chấp thừa kế đất đai hiện nay xảy ra rất phổ biến, phần lớn do người dân không nắm được quy định của pháp luật nên dẫn đến tranh chấp chia thừa kế. Các bên tranh chấp không nắm được những vấn đề pháp lý, không nắm được cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết tranh chấp, không nắm được thủ tục, trình tự các bước mà các bên phải tiến hành khi giải quyết tranh chấp…dẫn đến quyền lợi ích của mình không được bảo vệ.  Vậy tranh chấp đất đai thừa kế thực hiện như thế nào. Bài viết về tranh chấp đất đai thừa kế của Công ty Luật Rong Ba giúp cho mọi người dễ dàng tiếp cận pháp luật về quy định này.

Quy định của pháp luật về thừa kế đất đai

Theo quy định của Bộ luật dân sự 2015, cá nhân sau khi chết có thể để lại tài sản thừa kế cho người khác thông qua di chúc hoặc thông qua pháp luật. Như vậy, với mỗi hình thức để lại thừa kế thì pháp luật lại có quy định khác nhau đối với 02 hình thức này.

Thừa kế theo di chúc

– Điều kiện để di chúc được công nhận là hợp pháp là khi người để lại di chúc lập di chúc phải minh mẫn, không bị hạn chế hoặc mất năng lự hành vi dân sự, tự nguyện, không bị lừa dối hay bị cưỡng ép.

– Như vậy, việc lập di chúc của người để lại di sản là đất đai mà người đó không minh mẫn, không sáng suốt, bị những người thừa kế hoặc người khác đe dọa, cưỡng ép viết di chúc thì di chúc đó không có hiệu lực.

– Người lập di chúc có thể lập di chúc theo nhiều hình thức khác nhau như lập di chúc bằng văn bản, di chúc có người làm chứng, di chúc miệng…. Với mỗi hình thức lập di chúc khác nhau, pháp luật đều có quy định cụ thể cho từng hình thức và hình thức của di chúc phải đúng theo các quy định cụ thể này. Hơn nữa, các hình thức của di chúc đều phải đáp ứng các điều kiện được quy định tại Điều 630 BLDS 2015 thì mới được coi là di chúc hợp pháp, từ đó mới có thể dùng di chúc để chia thừa kế trên thực tế.

Đối tượng được hưởng thừa kế theo di chúc

– Di chúc là sự thể hiện ý chí mong muốn để lại tài sản của người đã chết cho người khác, vì vậy những người được chỉ định được hưởng thừa kế trong di chúc là những đối tượng được chia tài sản theo tỷ lệ, giá trị mà được thể hiện trong di chúc.

– Những đối tượng được hưởng thừa kế theo di chúc có quyền từ chối hưởng tài sản. Tuy nhiên việc từ chối này không trược trái quy định của pháp luật nhằm trốn tránh nghĩa vụ với bên thứ 02 ( Ví du như trốn nhận thừa kế tài sản để tránh việc trả nợ cho bên thứ 03)

Thừa kế theo pháp luật

– Bộ luật dấn sự 2015 quy định, nếu người để lại di sản không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, di chúc vô hiệu, di chúc bị rách nát hư hỏng mà không thể hiện được nội dung của di chúc hoặc nhưng người thừa kế được chỉ định trong di chúc từ chối nhận di sản thì di sản sẽ được chia theo pháp luật.

Đối tượng được hưởng thừa kế theo pháp luật

– Việc hưởng thừa kế theo pháp luật này được chia theo hàng thừa kế, theo đó pháp luật quy định có ba hàng thừa kế, các hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế nếu hàng thừa kế trước không có ai hoặc họ từ chối nhận di sản. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

– Các hàng thừa kế bao gồm:

  1. Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
  2. Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
  3. Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

Như vậy, nếu di sản để lại là đất đai không được để lại bằng di chúc, hoặc di chúc bị vô hiệu, không hợp pháp theo quy định của pháp luật thì di sản là đất đai sẽ được chia theo pháp luật cho người thừa kế quyền sử dụng đất theo pháp luật.

Thời hiệu thừa kế

– Thời hiệu này chính là thời hạn để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản(đất đai, nhà ở) và 10 năm đối với tài sản khác (động sản) kể từ thời điểm người để lại di sản chết. Hết thời hạn này thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Trường hợp không có người thừa kế đang quản lý di sản thì di sản được giải quyết như sau:

+ Di sản thuộc quyền sở hữu của người đang chiếm hữu theo quy định tại Điều 236 của BLDS 2015

+ Di sản thuộc về Nhà nước, nếu không có người chiếm hữu

– Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm người để lại di sản chết.

– Thời hiệu yêu cầu người thừa kế thực hiện nghĩa vụ về tài sản của người chết để lại là 03 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế.

Thẩm quyền giải quyết tranh chấp thừa kế đất đai

– Theo quy định tại Điểm c Khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 thì trong trường hợp đối tượng tranh chấp là đất đai (bất động sản) thì Tòa án nơi có bất động sản có thẩm quyền giải quyết.

Tuy nhiên, theo quy định Luật đất đai 2013 thì trước khi yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp thừa kế về đất đai, các bên tranh chấp bắt buộc phải thực hiện hòa giải tại cấp xã nơi có đất. Trường hợp các bên hòa giải không thành thì các bên có tranh chấp đất đai thừa kế có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp.

– Khi yêu cầu tòa án giải quyết tranh chấp đất thừa kế, người khởi kiện phải làm đơn khởi kiện gửi đến tòa án. Hình thức và nội dung đơn khởi kiện phải tuân theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự 2015, theo đó đơn khởi kiện phải có một số thông tin như sau: Thông tin người khởi kiện, thông tin người bị kiện, nội dung khởi kiện, nội dung yêu cầu. Gửi kèm đơn khởi kiện là Tài liệu chứng minh đất có tranh chấp.

– Sau khi nhận được đơn khởi kiện, Tòa án sẽ tiến hành các thủ tục xem xét đơn và thụ lý vụ án. Sau khi thụ lý, Tòa án sẽ tiến hành các thủ tục để chuẩn bị xét xử như là thu thập chứng cứ, xác minh nguồn gốc đất, xác minh di chúc, nội dung di chúc, xác minh nhân thân người thừa kế theo pháp luật, tiến hành các thủ tục xem xét thẩm định tại chỗ và đưa vụ án ra xét xử.

tranh chấp đất đai thừa kế
tranh chấp đất đai thừa kế

Con nuôi có được tranh chấp đất đai thừa kế không?

Theo quy định về hàng thừa kế tại khoản 1 Điều 651 Bộ luật dân sự năm 2015, con nuôi thuộc một trong các đối tượng thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Vì vậy, người con nuôi sẽ được hưởng di sản thừa kế và được quyền tranh chấp thừa kế. Tuy nhiên, có một vấn đề đặt ra ở đây là làm thế nào để xác định quan hệ con nuôi, cha mẹ nuôi?

Thực tế, các bên có thể tồn tại quan hệ nuôi dưỡng, chăm sóc nhưng pháp luật chỉ thừa nhận quan hệ con nuôi, cha mẹ nuôi khi đáp ứng một trong hai điều kiện:

Phải đăng ký việc nhận nuôi theo quy định pháp luật tại thời điểm nhận nuôi.

Nếu chỉ phát sinh quan hệ nuôi con nuôi trên thực tế trước ngày 01/01/2011 thì phải đăng ký trước ngày 01/01/2016.

Như vậy, con nuôi cũng có thể được nhận di sản thừa kế, có quyền tranh chấp đất đai thừa kế nếu đáp ứng được các quy định về nhận nuôi.

Thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai thừa kế.

Trong quá trình giải quyết tranh chấp đất đai thừa kế Tòa án cần thực hiện nhiều thủ tục tố tụng khác nhau. Để đảm bảo quyền lợi của mình các bên cần tham gia đầy đủ. Đặc biệt, với tư cách là người có yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai thừa kế cần thực hiện, tham gia một số hoạt động cơ bản như sau:

Bước 1. Chuẩn bị và gửi hồ sơ khởi kiện đến Tòa án.

Hồ sơ khởi kiện tranh chấp đất đai thừa kế trong trường hợp này sẽ bao gồm đơn và các tài liệu chứng minh khác như chúng tôi đã liệt kê trong phần trên.

Hồ sơ này có thể được nộp trực tiếp tại Tòa án hoặc nộp thông qua đường dịch vụ bưu chính. Còn một cách khác là nộp thông qua cổng thông tin điện tử của Tòa án nhưng cách thức này không phổ biến và rất ít được sử dụng trong hoạt động của Tòa án hiện nay.

Sau tiếp nhận hồ sơ, Tòa án sẽ kiểm tra hồ sơ của bạn và nếu hồ sơ đúng, đầy đủ thì trong thời hạn 08 ngày làm việc Tòa án sẽ ra thông báo nộp tiền tạm ứng án phí. Thông báo này là bước đầu trong quá trình vụ việc của bạn được thụ lý giải quyết.

Bước 2. Nộp tạm ứng án phí để vụ án được thụ lý.

Sau khi nhận được biên lai thể hiện đã nộp án phí, Tòa án sẽ ra thông báo thụ lý vụ án. Khi đó, vụ việc tranh chấp được Tòa án bắt đầu giải quyết. Chi phí giải quyết tranh chấp đất đai thừa kế cụ thể sẽ được chúng tôi làm rõ trong phần sau của bài viết.

Bước 3. Tham gia các thủ tục trong giải đoạn chuẩn bị xét xử và phiên tòa xét xử.

Trong quá trình giải quyết vụ án có rất nhiều thủ tục cần thực hiện như: Thẩm định, định giá, hòa giải, phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận và công khai chứng cứ… Các bạn cần tham gia để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của mình.

Chi phí giải quyết tranh chấp đất đai thừa kế.

Chi phí phát sinh trong quá trình giải quyết tranh chấp đất đai thừa kế tùy từng trường hợp sẽ có sự khác nhau. Chúng tôi sẽ đưa ra những khoản phí thường gặp trong loại vụ việc này như sau:

Án phí:

Chi phí này sẽ được chia thành án phí sơ thẩm (trong đó gốm án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch, án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch) và án phí phúc thẩm

Án phí dân sự sơ thẩm không có giá ngạch: Được áp dụng cho tranh chấp mà Tòa án không xem xét giá trị, chỉ xem xét quyền sở hữu tài sản và tranh chấp về quyền sử dụng đất của ai thì đương sự phải chịu mức án phí là 300,000 đồng.

Án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch: Được áp dụng cho tranh chấp đất đai mà Tòa án phải xác định giá trị của tài sản hoặc xác định quyền sở hữu quyền sử dụng đất theo phần thì đương sự phải chịu mức án phí tranh dân sự chấp đất đai sơ thẩm như trường hợp vụ án có giá ngạch đối với phần giá trị mà mình được hưởng.

Án phí phúc thẩm: Tranh chấp đất có sổ đỏ giải quyết tại Tòa án cấp phúc thẩm thì mức án phí được quy định là 300,000 đồng.

Phí thẩm định, định giá tài sản:

Trong các tranh chấp đất đai thừa kế việc thẩm định, định giá tài sản giúp xác định cụ thể giá trị tài sản tại thời điểm giải quyết tranh chấp. Tùy thuộc vào tính chất, khối lượng cần thực hiện, thời gian … thực hiện thẩm định, định giá mà chi phí này sẽ được tính riêng cho từng trường hợp và có sự khác biệt.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của Luật Rong Ba về tranh chấp đất đai thừa kế. Nếu như bạn đang gặp phải khó khăn trong quá trình tìm hiểu về tranh chấp đất đai thừa kế và những vấn đề pháp lý liên quan, hãy liên hệ Luật Rong Ba để được tư vấn miễn phí. Chúng tôi chuyên tư vấn các thủ tục pháp lý trọn gói, chất lượng, uy tín mà quý khách đang tìm kiếm.

Recommended For You

About the Author:

Hotline: 0347 362 775
Tư Vấn Online
Gọi: 0347 362 775